Türkiye’nin dünya üretiminde 5. sırada bulunduğu sebze: PATLICAN

Patlıcan (Solanom melongena), insanlığın gıda ihtiyacını karşılamak üzere yetiştiriciliği yapılan en eski sebze türlerinden birisidir.

13:33, 01 Şubat 2017 tarihinde, Harman Time tarafından eklendi.

Patlıcan (Solanom melongena), insanlığın gıda ihtiyacını karşılamak üzere yetiştiriciliği yapılan en eski sebze türlerinden birisidir. Gen merkezleri olan Hindistan ve Çin’de M.Ö. 3. yy’dan beri bilindiği ortaya konulmuştur ve 1500 yıldan daha uzun süredir Asya’da kültürü yapılmaktadır. Üretim miktarı nüfus artışı ile birlikte yıldan yıla artmaktadır. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) verilerine göre dünyada, 2013 yılında, 1.871.382 hektar alanda, 49.495.062 ton patlıcan üretimi gerçekleşmiştir. Çin, 28.433.500 ton ile dünya patlıcan üretiminde lider konumdadır. Bu ülkeyi; Hindistan (13.444.000 ton), İran (1.354.185 ton), Mısır (1.194.115 ton), Türkiye (826.941 ton), Irak (510.918 ton) ve Endonezya (509.380) takip etmektedir. Patlıcan dünyada üretilen sebzeler içerisinde domates, biber ve hıyardan sonra dördüncü sırada yer almaktadır.  

 

Ülkemiz, farklı iklim ve toprak şartlarına sahip olması nedeniyle birçok farklı sebze türü üretilebilmektedir. Türkiye şartlarında patlıcanın hem serada hem de açık tarlada üretimi yapılabilmektedir. Fakat iklim ve toprak isteği yanında bakım şartlarının zor olmasına bağlı olarak her üreticinin kolaylıkla tercih etmediği bir sebzedir. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre 2015 yılında ülkemizde 805.259 ton patlıcan üretilmiştir. Akdeniz, 365.637 ton ile en fazla patlıcan üretilen bölgemiz olurken, 116.629 ton ile Batı Karadeniz, 96.359 ton ile Ege, 95.650 ton ile de Güneydoğu Anadolu, Akdeniz’i izlemektedir. Antalya, Türkiye patlıcan üretiminden %20 pay alırken, Mersin, Samsun, Hatay, Muğla ve Bursa önemli patlıcan üretimi iller şeklinde sıralanmaktadır. Türkiye’de patlıcanın %31’i örtü altında yetiştirilmektedir.

 

Patlıcan toprak istekleri bakımından çok seçici bir bitkidir. Kil içeriği yüksek, sıkışmış ve uzun süre fazla ıslak kalan topraklarda hem kök gelişimi olumsuz etkilenir, hem de kök çürüklüğü gibi toprak kökenli birçok hastalığa çok kolay yakalanır. Derin, yumuşak, geçirgen, organik madde ve besin maddesince zengin tınlı topraklarda iyi gelişir ve tonajlı ürün verir. Patlıcan, sıcak iklim sebzesidir, soğuklardan çok etkilenir. Ilık iklimlerde sezon boyunca istediği sıcaklık 15-35 dereceler arasındadır. Bu sıcaklıkların altına düşüldüğünde veya üzerine çıkıldığında bitkiler strese girerler. Bitki bünyesinde cereyan eden birçok döngü bitkinin aleyhine olacak şekilde bozulur. Meyve büyümesi yavaşlar, meyve rengi açılır, çiçek renkleri açılır, döllenme olmaz, çiçek atımı artar. Bu noktada bitkilerin kök aktivitelerinin devam ettirileceği, kök saçak oluşumunu arttırıcı ve alabileceği formlarda bitki besin elementlerinin bitki bünyesine aldırılması çok büyük önem taşır. Suyu çok sever. Yetiştirilme devresinde düzenli sulamanın yapılması gerekir. Aksi takdirde gelişmeler yavaşlar, verim düşer ve en önemlisi meyvelerde acılaşma başlar.

 

Patlıcanın kültür formları birçok biyotik ve abiyotik strese karşı hassasiyet göstermekte, bu durum üreticilere verim kaybı olarak yansımaktadır. Biyotik streslerden Fusarium ve Verticillium, abiyotik streslerden ise tuzluluk, kuraklık ve düşük sıcaklık bitkinin büyümesi ve gelişmesini etkileyen en önemli faktörlerdendir. Bunun dışında bakteriyel solgunluk,  nematod, meyve ve sap kurdu, patates böceği de ülkemizde çok yoğun olmasa da yetiştiriciliğinin yapıldığı diğer ülkelerde önemli verim kayıplarına neden olabilmektedir. Klasik ıslah yöntemleri kullanılarak söz konusu bu stres faktörlerine karşı dayanıklılığın sağlanması bakımından pek fazla ilerleme sağlanamamıştır. Bu nedenle biyoteknolojik çalışmalar klasik ıslah çalışmalarına entegre edilmiştir.  

 

Dünya patlıcan ticaretine baktığımızda, İspanya’nın en fazla patlıcan ihraç ettiği görülmektedir. 134.200 ton patlıcan ihracatını yapan İspanya, bu ihracat karşılığında 182.597.000 dolar gelir elde etmektedir. Meksika, Hollanda, Ürdün, ABD ve İran diğer önemli patlıcan ihracatçısı ülkelerdir. Patlıcan ithalatında ise ABD, 66.190 ton ile liderdir. Bu ithalat karşılığında 70.1666 bin dolar ödeyen ABD’yi, Fransa, Almanya, Rusya, Kanada ve İngiltere takip etmektedir. Türkiye, yıllara göre değişmekle birlikte ortalama 20 bin ton patlıcan ihraç etmektedir. 2015 yılında, 20.419 ton patlıcan ihraç eden ülkemiz, 12.923.470 dolar gelir sağlamıştır. Türkiye’nin en fazla patlıcan ihraç ettiği ülkeler; Almanya, Avusturya, Bulgaristan, Hollanda, Romanya, Rusya ve Belçika’dır.   

 

Dünya’da yıllara göre patlıcan ekim alanı ve üretim

Yıllar              Ekim Alanı (ha)        Üretim (ton)

1990                836.861                      11.359.116 

1995                1.115.723                   18.256.618

2000                1.528.238                   27.409.763

2005                1.826.516                   32.075.890

2010                1.722.863                   44.282.875

2011                1.770.196                   45.625.285

2012                1.826.417                   47.798.690

2013                1.871.382                   49.495.062

Kaynak: FAO

--------------------------------------------------------------------------

Ülkelere göre patlıcan ekim alanı ve üretim (2013)

Ülkeler                       Ekim Alanı (ha)        Üretim (ton)

Çin                              786.810                      28.433.500

Hindistan                    722.000                      13.444.000

İran                             42.548                        1.354.185

Mısır                           42.869                        1.194.115

Türkiye                       26.597                        826.941

Irak                             23.564                        510.918

Endonezya                 46.400                        509.380

Kaynak: FAO

-----------------------------------------------------------------------------

Türkiye’de yıllara göre patlıcan üretimi

Yıllar              Üretim (ton)

1990                735.000

1995                750.000

2000                924.000

2005                930.000

2010                846.998

2011                821.700

2012                799.285

2013                826.941

2014                827.380

2015                805.259

Kaynak: TÜİK

-----------------------------------------------------------------------

Bölgelere göre patlıcan üretimi (2015)

Bölgeler                                 Ekilen Alan (da)       Üretim (ton)

Kuzeydoğu Anadolu             2.807                          3.960

Ortadoğu Anadolu                 6.980                          13.921

Güneydoğu Anadolu             34.984                        95.650

İstanbul                                  523                             809

Batı Marmara                         14.660                        34.817

Ege                                         32.624                        96.359

Doğu Marmara                       16.257                        45.086

Batı Anadolu                         6.673                          19.035

Akdeniz                                 73.496                        365.637

Orta Anadolu                         4.534                          10.466

Batı Karadeniz                       38.586                        116.629

Doğu Karadeniz                     2.086                          2.890

Kaynak: TÜİK

-----------------------------------------------------------------------------------------

İllere göre patlıcan üretimi (2015)

İller                            Üretim (ton)

Antalya                       160.999

Mersin                        112.842

Samsun                       87.274

Hatay                          47.456

Muğla                         33.205

Bursa                          32.144

Adana                         29.920

Gaziantep                   29.555

Balıkesir                     25.909

Şanlıurfa                     24.769

İzmir                           23.035

Diyarbakır                  20.256

Kaynak: TÜİK

--------------------------------------------------------------------

Örtü altı patlıcan üretimi (2015)

                                               Üretim (ton)

 

Alçak Tünel                            6.172

Cam Sera                                83.282

Plastik Sera                            85.716

Yüksek Tünel                         75.141

Kaynak: TÜİK

--------------------------------------------------------------------

Ülkelere göre patlıcan ihracatı (2013)

Ülkeler                       Miktar (ton)   Değer (dolar)

İspanya                       134.200           182.597.000

Meksika                      56.999             52.937.000

Hollanda                     45.292             82.420.000

Ürdün                         24.701             14.012.000

ABD                           19.185             24.713.000

İran                             17.674             13.405.000

Kaynak: FAO

--------------------------------------------------------------------------

Ülkelere göre patlıcan ithalatı (2013)

Ülkeler                       Miktar (ton)   Değer (dolar)

ABD                           66.190             70.166.000

Fransa                         49.691             69.432.000

Almanya                     38.427             67.806.000

Rusya                         29.148             50.364.000

Kanada                       24.346             28.384.000

İngiltere                      21.406             41.318.000 

Kaynak: FAO

--------------------------------------------------------------------------

Türkiye’nin yıllara göre patlıcan ihracatı

Yıllar              Miktar (ton)   Değer (dolar)

2000                3.663               1.953.407

2005                6.114               5.658.833

2010                9.618               8.660.255

2011                10.244             9.310.308

2012                11.420             9.419.247

2013                13.405             13.069.114

2014                20.144             13.953.938

2015                20.419             12.923.470

Kaynak: TÜİK

-------------------------------------------------------------------------------- 

Yorum Yap
NE DEDİLER
Henüz yorum yapılmamıştır!